นักวิทย์ฯพบ “อวัยวะใหม่” มีหน้าที่รับรู้ความเจ็บปวดของร่างกาย

นักวิทย์ฯพบ “อวัยวะใหม่” มีหน้าที่รับรู้ความเจ็บปวดของร่างกาย

            นักวิทยาศาสตร์ของสถบันคาลินสกา จากประเทศสวีเดน เผยแพร่ผลการศึกษาชิ้นใหม่ล่าสุดลงในวารสาร Science โดยมีเนื้อหาระบุไว้ว่า ได้ค้นพบหน้าที่การทำงานแบบใหม่ของเซลล์ชนิดหนึ่ง ที่อยู่บริเวณรอบ ๆ เซลล์ประสาท ซึ่งเซลล์ชนิดนี้ ช่วยให้รับรู้ความเจ็บปวดร่วมกับเซลล์ประสาทในผิวหนังชั้นนอก ทั้งยังสามารรถทำงานได้สอดคล้องกันไม่ได้แตกต่างจากอวัยวะชิ้นหนึ่งของร่างกาย

ทีมนักวิทย์ฯยังได้บอกอีกว่า เซลล์ดังกล่าวมีชื่อเรียกว่า “เซลล์ชวานน์” (Schwann cell) ซึ่งเป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่ค้ำจุนและคอยห่อหุ้มเซลล์ประสาทในร่างกายเอาไว้ให้มีชีวิตรอด ทว่าที่ผ่านมาเซลล์ชนิดนี้ ก็ไม่ได้รับความสนใจจากบรรดานักวิทยาศาสตร์เท่าที่ควร

ผลการศึกษาพบว่าเซลล์ชนิดนนี้ มีรูปร่างคล้ายปลาหมึก

“เซลล์ชวานน์” (Schwann cell) ที่มีรูปร่างคล้ายปลาหมึกยักษ์นี้ จะอยู่ใต้ผิวหนังชั้นนอก และได้แผ่ขยายออกไปปกคลุมเซลล์ประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดไปจนถึงชั้นหนังกำพร้า ซึ่งเดิมทีนักวิทยาศาสตร์มีความเข้าใจว่าบริเวณส่วนปลายของเซลล์ประสาท หรือในบริเวณผิวหนังชั้นนอกสุดไม่มีเซลล์ค้ำจุนห่อหุ่มไว้อยู่

ซึ่งการค้นพบครั้งนี้ ยังได้สร้างความประหลาดใจให้กับนกวิทย์ฯตกตะลึงอีกอย่างคือ เซลล์ชนิดนี้ สามารถรับรู้ได้ถึงความเจ็บปวดจากผิวหนัง และยังส่งสัญญาณประสาท เพื่อสื่อความรู้สึกเจ็บปวดไปยังสมองผ่านทางเซลล์ประสาทได้อีกด้วย

นักวิทย์ฯเคยมีการทดลอง เพื่อพิสูจน์ความสามารถของเซลล์ชนิดนี้ โดยใช้กับหนูที่ผ่านการตัดต่อพันธุกรรมและกระตุ้นให้เซลล์ชวานน์ที่ฝ่าเท้าของหนูทำงานด้วยแสง เมื่อนักวิทย์ฯได้ฉายไฟส่องไปที่เท้าของหนู ก็พบว่าพวกมันมีปฏิกิริยาตอบสนองเกิดขึ้น เช่น ยกเท้า เขย่าเท้า หรือเลียฝ่าเท้าบ่อยครั้งขึ้น ไปจนถึงการทำท่านทางเพื่อปกป้องคุ้มกันส่วนท่า ซึ่งทั้งหมดล้วนเป็นอาการที่แสดงให้เห็นถึงความรู้สึกเจ็บปวดจากการถูกกระตุ้นเซลล์ชวานน์

“เซลล์ชวานน์” อาจเป็นสาเหตุของอาการเจ็บปวดเรื้อรังบางอย่างที่ไม่สามารถรักษาได้

และเมื่อนำหนูทดลองดังกล่าวไปสัมผัสกับความร้อน ความเย็น และพื้นผิวที่ให้ความรู้สึกเหมือนถูกเข็มแทง ก็ยังพบอีกว่า หนูทั้งหมดจะแสดงอาการเจ็บปวดทุรนทุราย และจะทวีความเจ็บปวดมากขึ้นเมื่อฉายไฟไปกระตุ้นเซลล์ชวานน์ แต่ก็จะเริ่มแสดงอาการสงบลงทันที เมื่อไม่ได้มีกายฉายไฟ สิ่งที่เกิดขึ้นจึงช่วยยืนยันว่าเซลล์ชวานน์สามารถรับรู้ความเจ็บปวด และส่งผ่านความรู้สึกเจ็บปวดไปให้กับเซลล์ประสาท ก่อนส่งต่อไปยังสมองได้

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ยังไม่ได้มีการทดลองแบบเดียวกันกับมนุษย์ แต่ศาสตราจารย์พาทริก แอร์นฟอร์ส หัวหน้าทีมวิจัยก็ได้กล่าวว่า “เซลล์ชวานน์และเซลล์ประสาทที่รับความรู้สึกเจ็บปวดนั้นอยู่ร่วมกัน ทั้งยังทำงานได้อย่างสอดคล้องกัน เท่ากับว่ามันได้รวมตัวจนเกิดเป็นอวัยวะอีกชิ้นหนึ่ง”

นอกจากนี้ ศาสตราจารย์พาทริก ยังได้กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า “เรายังคงมีความสงสัยว่าเซลล์ชวานน์ดังกล่าว อาจเป็นสาเหตุของอาการเจ็บปวดเรื้อรังบางอย่างที่ยังไม่สามารถรักษาได้ ถ้าหากเรามีความเข้าใจกลไกการทำงานของเซลล์ชนิดนี้มากยิ่งขึ้น เราก็จะสามารถพัฒนายาแก้ปวดรุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นอีกหลายเท่า”